Vergi

Tam Mükellef Gerçek Kişiler

• 01.01.2006’dan itibaren geçerli olan Yeni Vergi Rejimi Nedir?
  Gelir Vergisi Kanunu’na, 5281 sayılı Kanunun 30. maddesiyle eklenen Geçici 67. madde ile tanımlanan yeni “Vergi Rejimi” ile, Para ve Sermaye Piyasası araçlarının gelirleri stopaj yoluyla ve düz bir oranda vergilendirilmeye başlanmıştır. Bu tarihten itibaren, tam mükellef gerçek kişiler için, stopaj nihai vergi olmakta, bu gelirler için ayrıca beyanname verilmesine gerek bulunmamaktadır.
• Yeni Vergi Rejimi Hangi Tarihe Kadar Uygulamada Kalacaktır?
  1 Ocak 2006’da başlayan yeni vergi rejimi, 31 Aralık 2015 tarihine kadar uygulamada kalacaktır.
• Yeni Vergi Rejimi, Hangi Gelirlere Uygulanmaktadır?
  • Mevduat faizlerine
  • YTL, YP ve YP’ye endeksli Hazine Bonosu/Devlet Tahvili faiz ve alım satım kazançlarına (01.01.2006 tarihinden sonra ihraç edilen)
  • Özel sektör tahvil ve bonolarının faiz ve alım satım kazançlarına (01.01.2006 tarihinden sonra ihraç edilen)
  • Repo gelirlerine
  • Diğer kamu tüzel kişiliklerince çıkarılan menkul kıymetlerin faiz ve alım satım gelirlerine
  • Menkul kıymet yatırım ortaklığı hisse senedi alım-satım kazançlarına
  • Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinden elde edilen gelirlere
  • Menkul kıymet ve vadeli işlem ve opsiyon piyasalarında işlem gören diğer menkul kıymetlerin gelirlere
  • Menkul kıymet yatırım fonu katılma belgelerinin elden cıkarılması sonucu elde edilen gelirlere
• Stopaj Oranı Nedir?
  • YTL ve YP cinsinden elde edilen mevduat faizleri ve repo gelirleri için %15
  • YTL ve YP cinsinden elde edilen diğer menkul kıymet gelirleri için %10
  • VOB (Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası) işlemlerinde, 31.12.2008 tarihine kadar %0
• Geçici 67 inci Madde Kapsamında Stopaja Tabi Olmayan Gelirler Nelerdir?
  • Sürekli olarak portföyünün en az %51 i İMKB’de işlem gören hisse senetlerinden oluşan Menkul kıymet yatırım fonlarının, bir yıldan fazla süreyle elde tutulan katılma belgelerinin elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar
  • Eurobond faiz ve alım satım kazançları, (beyana tabi)
  • Menkul kıymet yatırım ortaklıklarına ait hisse senetlerinin alım satım kazançları,
  • Yabancı hisse senedi alım satım kazançları, (beyana tabi)
  • Yabancı tahvil faiz ve alım satım kazançları, (beyana tabi)
  • Yurt dışındaki yatırım fonlarından elde edilen kazançlar (beyana tabi)
  • Yurt dışındaki bankalardan elde edilen mevduat faizleri (beyana tabi)
• Bankaların ve Aracı Kurumların Sorumlulukları Nelerdir?
  Yeni vergi rejimi kapsamında menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları işlemlerinde stopaj sorumluluğu Türkiye’de faaliyette bulunan bankalar (AŞ olarak kurulmuş bankalar, yabancı bankaların Türkiye’deki şubeleri ve TCMB) ile Türkiye’de faaliyette bulunan aracı kurumlara aittir.
  
  Bankalar ve aracı kurumlar stopaj matrahının ve verginin hesaplanmasından ve vergi dairesine ödenmesinden; müşterilerinin menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracı işlemlerini günlük olarak izleyip, stopajın hesaplanmasından sorumludur.
• Stopaj Matrahının Hesaplanmasında İnirilebilen Giderler Hangileridir?
  • Alış ve satış işlemleri dolayısıyla ödenen komisyonlar ile BSMV stopaj matrahının hesabında indirim olarak dikkate alınır.
  • Komisyon iadesi yapılmış ise iade tutarının iadenin gerçekleştiği döneme ilişkin stopaj matrahına ilave edilmesi gerekir.
• Stopaj Hesaplamaları Nasıl Yapılır?
  Tüm menkul kıymet satış işlemlerinde, stopaja hesaplaması için kullanılacak alış maliyeti FIFO (ilk giren ilk çıkar) yöntemi ile belirlenir; aynı menkul kıymetten farklı tarihlerde alım yapılan bir portföyden satış emri verildiğinde, portföye ilk alınan kıymetin maliyeti stopaj hesaplaması için kullanılır.
• Zarar Edilen İşlemlerin Kârdan Mahsuplaşması Yapılabilir Mi?
  Üç aylık dönem içerisinde aynı tür menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracı ile birden fazla alım-satım işlemi yapılması durumunda, bu işlemler tek bir işlem olarak dikkate alınır. Bu nedenle üç aylık dönemlerde, aynı tür menkul kıymetlerin alım-satım zararları, alım-satım karlarına mahsup edilebilir. Bir dönemde aynı türden menkul kıymetler arasında alım-satım zararı oluşmuşsa, bu zararlar takvim yılı aşılmamak şartıyla, izleyen dönemlerde aynı türden menkul kıymet alım-satım karlarına mahsup edilir. Ancak takvim yılının son 3 aylık döneminde oluşan zarar tutarlarının, izleyen döneme aktarılması mümkün değildir.
  
  Aynı tür menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracının değerlendirilmesinde aşağıdaki sınıflandırma esas alınacaktır.
  
  I - Sabit getirili menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçları (DT/HB vs.)
  II - Değişken getirili menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçları
  III - Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri *
  IV – Yatırım Fonu katılma belgeleri

  * Menkul kıymetlerle yapılan vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde sınıflandırma, işlemle ilişkilendirilen menkul kıymetin dahil olduğu gruba göre yapılacaktır. Menkul kıymete bağlı olmaksızın yapılan işlemler ise III. Gruptaki vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri kapsamında değerlendirilir.

  Yatırımcının birden fazla banka veya aracı kurumda hesabının bulunması durumunda, bir aracı kurumda veya bankada oluşan menkul kıymet alım-satım karına işlem anında mahsubu mümkün değildir. Yine aynı tür menkul kıymetlere ilişkin olarak ilk dönemlerde alım satım karı oluşmuş ve stopajı banka tarafından vergi dairesine ödenmiş işlemlere ilişkin olarak sonraki dönemlerde alım satım zararı oluşması durumunda banka tarafından zarar mahsubu yapılması mümkün değildir. Ancak bu tip işlemler için mükellef tarafından vergi dairesine yılsonu itibariyle ihtiyari beyanname verilmek suretiyle, aynı tür menkul kıymetlerden oluşan bu alım satım zararları ve alım satım karlarının mahsubu mümkündür.
• Hazine Bonosu / Devlet Tahvillerinde Vergi Nasıl Uygulanır?
  01.01.2006 tarihinden önce ihraç edilen Devlet Tahvili/Hazine Bonolarından elde edilen faiz ve alım satım kazançları stopaja tabi bulunmamaktadır. Bu gelirler 31.12.2005 tarihi itibariyle geçerli hükümlere tabi olup, beyan usulüyle vergilendirilmeye devam edilir.
  
  01.01.2006 tarihinden sonra ihraç edilen Hazine Bonosu / Devlet Tahvillerinden elde edilecek faiz ve alım-satım gelirleri, %10 oranında stopaja tabidir. Stopaj nihai vergidir. Bu gelirler ayrıca beyan edilmez.
  
  
• Hisse Senetlerinde Vergi Nasıl Uygulanacaktır?
  14 Kasım 2008 tarihinden itibaren tam mükellef gerçek kişi ve kurumların hisse senedi (menkul kıymet yatırım ortaklıkları hisse senetleri hariç) alım satım kazançları üzerinden yapılacak stopaj oranı %0 olarak belirlenmiştir.
• Yatırım Fonlarında Vergi Nasıl Uygulanır?
  • Menkul kıymet yatırım fonu katılma belgelerinin elden cıkarılması sonucu elde edilen gelirler %10 stopaja tabidir. Stopaj nihai vergidir. Bu gelirler ayrıca beyan edilmez.
  • Yurtdışında kurulmuş olan yatırım fonlarından elde edilen gelirler ise, stopajın dışında kaldığı için, bu tür yatırım fonlarından elde edilen gelirler beyana tabidir.
• Mevduat Faizlerinde Vergi Nasıl Uygulanır?
  • YTL ve YP mevduat faiz gelirleri %15 oranında stopaja tabidir.
  • Off-shore mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirlerine stopaj uygulanmamakta olup, bu gelirler beyana tabi olacaktır. Off-shore mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirlerinin 2008 yılı için 960 YTL’lik beyan sınırını aşması halinde, gelirin tamamı beyan edilir.
• Vadeli İşlem ve Opsiyon Ürünlerinde Vergi Nasıl Uygulanır?
  • Türkiye’de kurulmuş olan vadeli işlem ve opsiyon borsalarında yapılan işlemlerden elde edilen kazançlar stopaja tabidir. Ancak stopaj oranı 31.12.2008 tarihine kadar %0’dır.
  • Geçici 67 nci maddenin (12) numaralı fıkrasında, bankaların ve aracı kurumların taraf olduğu veya bunlar aracılığıyla yapılan; belirli bir vadede, önceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikte ekonomik veya finansal göstergeye dayalı olarak düzenlenenler de dahil olmak üzere, para veya sermaye piyasası aracını, malı, kıymetli madeni ve dövizi alma, satma, değiştirme hak ve/veya yükümlülüğünü veren vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin bu madde uygulamasında diğer sermaye piyasası aracı olarak tanımlanmıştır.
  • Bu hüküm uyarınca, bankalar veya aracı kurumlar vadeli işlem veya opsiyon sözleşmesinin hükmünden yararlanıldığı anda, sözleşmeye baz alınan kıymetin piyasa fiyatına göre oluşan değeri ile işlem fiyatına göre oluşan değeri arasındaki fark üzerinden % 10 oranında tevkifat yapmaktadır.
• Eurobond’larda Vergi Nasıl Uygulanır?
  • Tam mükellef gerçek kişilerin Eurobondlardan elde etmiş olduğu faiz gelirleri %10 stopaj kapsamında olmayıp, beyana tabidir. Elde edilen faiz gelirlerinin, stopaja tabi tutulmuş diğer menkul ve gayrimenkul sermaye iratları ile birlikte 19.800 YTL’lik beyan sınırını (2008 yılı için) aşması durumunda, gelirin tamamı beyan edilir.
  • Tam mükellef gerçek kişilerin 01.01.2006 tarihinden önce ihraç edilen Eurobond’lardan elde ettikleri alım-satım kazançları %10 stopaj kapsamında olmayıp,beyana tabidir. Alım satım kazancı Yeni Türk Lirası bazında hesaplanır. İktisap bedeli, herhangi bir şarta bağlı olmaksızın, elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere ÜFE artış oranında artırılabilir. Alım satım zararları, alım satım karlarına mahsup edilebilir.
    
    Elde edilen alım satım kazançlarının, diğer alım satım kazançlarıyla birlikte 2008 yılı için 16.000 YTL’yi aşan kısmı beyan edilir.
    
    
  • Tam mükellef gerçek kişilerin 01.01.2006 tarihinden sonra ihraç edilen Eurobond’lardan elde ettikleri alım-satım kazançları %10 stopaj kapsamında olmayıp, beyana tabidir. Alım satım kazancı Yeni Türk Lirası bazında hesaplanır. ÜFE artış oranının %10 veya üzerinde olması şartıyla, iktisap bedeli elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere ÜFE artış oranında artırılabilir. Alım satım zararları, alım satım karlarına mahsup edilebilir. Kazancın tutarı ne olursa olsun beyan edilir.
• Bankalar/Aracı Kurumlar Arası Menkul Kıymet Virmanları Nasıl Gerçekleşir?
  Menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracının başka bir banka veya aracı kuruma naklinin istenmesi halinde, nakli gerçekleştirecek banka veya aracı kurum nakli istenen kıymetle ilgili alış bedeli ve alış tarihini naklin yapılacağı kuruma bildirir. Bildirilen tarih ve bedel, kıymetin satılması halinde tevkifat matrahının tespitinde esas alınacak bedel ve tarihtir.
• Birden Fazla Hesap ve Müşterek Hesapları Olan Müşteriler İçin Stopaj Hesaplamaları Nasıl Yapılır?
  Aynı banka veya aracı kurum bünyesinde birden fazla hesap kullanılmak suretiyle işlem yapılması halinde söz konusu hesaplar tek bir hesap olarak değerlendirilir.
  
  Geçici 67 nci maddenin uygulanmasında, aynı banka veya aracı kurumda hem bireysel hem de müşterek hesap veya birden fazla müşterek hesap kullanılmak suretiyle işlem yapılması durumunda söz konusu hesaplar birbiriyle ilişkilendirilmeksizin tevkifat matrahı hesaplanır.
• HSBC Bank ve HSBC Yatırım’da Yeni Vergi Uygulaması ile ilgili Dikkat Edilecek Noktalar?
  • Alış ve satış işlemleri dolayısıyla ödenen komisyonlar ile BSMV stopaj matrahının hesabında indirim olarak dikkate alınır.
  • Birden fazla şubede hesap sahibi olunması ve bu hesaplardan aynı Hazine Bonosu / Devlet Tahvilinin alım satımının yapılması durumunda, FIFO (ilk giren ilk çıkar) hesaplamalarında, bu hesaplar tek bir hesap olarak dikkate alınacak ve bu hesaplar arasında kar/zarar mahsubu yapılır. Ancak hem müşterek, hem de bireysel hesap bulunması durumunda, bu hesaplar birbirleriyle ilişkilendirilmeden tevkifat matrahı hesaplanır.
• HSBC Bank ve HSBC Yatırım’daki İşlemlerinizden Kesilen Stopajı Nasıl Takip Edebilirsiniz?
  HSBC Bank Şubeleri ve HSBC Bank Telefon Bankacılığı, belli bir işlem ya da belli bir dönemde hesaplarınızdan kesilmiş stopaj işlemleri ve açıklamaları ile ilgili olarak size yardımcı olacaktır. Ayrıca HSBC Bank şubeleri aracılığıyla, 3’er aylık dönemlerde tüm işlemlerinizden kesilen ve Maliye Bakanlığı’na bildirilen stopaj bilgilerine ulaşabilirsiniz.

Dar Mükellef Gerçek Kişiler

• Dar Mükellef Gerçek Kişi Kimdir?
  Türkiye’de yerleşik olmayan ya da Türkiye’de devamlı olarak 6 aydan fazla oturmayan gerçek kişilere dar mükellef gerçek kişi olarak tanımlanmaktadır.
• Dar Mükellef Gerçek Kişilerin 2008 Vergilendirme Esasları Nelerdir?
  5527 sayılı Kanun ile, 07/07/2006 tarihinden itibaren, dar mükellef kişi ve kurumların finansal araçlardan Türkiye’de elde ettikleri kazanç ve iratlarına uygulanacak tevkifat oranı % 0 (sıfır) olarak belirlenmiştir.
  
  Dar mükellef gerçek kişilerin, Geçici 67 nci madde kapsamında Türkiye’deki finansal araçlara yatırım yapabilmeleri için vergi kimlik numarası almaları gerekmektedir. Bu kişilerin Vergi kimlik numarası almaları için;
  
  

  • Dar mükellef gerçek kişilerin pasaportlarının noter onaylı bir örneği ya da vergi dairesi yetkililerince onaylanmak üzere aslı ve fotokopisini,
  • Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşlarının ise nüfus cüzdanını;

  ilgili vergi dairesine ibraz etmeleri gerekmektedir.
  
  Dar mükellef gerçek kişilerin % 0 oranında tevkifata tabi olmaları için,

  • İlgili ülkenin yetkili makamları tarafından düzenlenerek imzalanmış mukimlik belgesinin aslını ve tercüme bürolarınca tercüme edilmiş örneğini, banka ve aracı kurumlar vasıtasıyla veya doğrudan ilgili vergi dairesine (Boğaziçi Vergi Dairesi) ibraz etmeleri ve özel vergi kodu almaları gerekmektedir.
  • Dar mükellef gerçek kişiler için bir takvim yılına ilişkin mukimlik belgesi izleyen yılın dördüncü ayına kadar geçerlidir. Dolayısı ile bu belgelerin her yıl yenilenmesi gerekmektedir.
    
    

  Bu düzenlemeler kapsamında;
  

  • Bankamız, ilgili belgeleri müşterilerimizden temin ederek dar mükellef gerçek kişi müşterilerimiz için Vergi Dairesinden vergi kimlik numarası ve özel vergi kodu temin etmektedir.
  • Mukimlik belgesi tebliğde de belirtildiği gibi dar mükellef gerçek kişi müşterilerimiz tarafından her yıl yenilenerek şubelerimize ibraz edilmelidir.
  • Mukimlik Belgesinin ertesi yılın 4. ayına kadar ibraz etmeyen müşteriler için ilgili dönemde geçerli olan tevkifat oranlarında stopaj kesintisi yapılması sözkonusu olacaktır.
  • İzleyen yılın 4. ayından sonra ibraz edilen belgelere ilişkin olarak, içinde bulunulan üç aylık dönemde kesilen stopaj tutarları müşterilere iade edilecektir. Ancak önceki dönemlerde kesilerek Vergi Dairesine ödenen tevkifat tutarları için bankamız tarafından Vergi Dairesine iade talebinde bulunulacak olup Vergi Dairesinin iade işlemini takiben bu tutarlar müşterileri hesaplarına geçilecektir.
  • Diğer banka ve aracı kurumlarda da hesabı bulunan ve mukimlik belgelerini bu banka ya da aracı kurumlara ibraz ederek halihazırda bir özel vergi kodu temin etmiş olan dar mükellef müşterilerimiz, almış oldukları özel vergi kodunu bankamıza bildirdikleri taktirde, söz konusu kod vergi dairesinden teyid edilecek ve bu müşterilerimiz için de stopaj oranı %0 olarak uygulanacaktır.