Bireysel Emeklilik Sistemi

Ülkemizde gerçekleşmekte olan sosyal güvenlik reformunun bir parçası niteliğinde özel emeklilik programlarının oluşturulabilmesi amacıyla 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu, 7 Nisan 2001 tarihli Resmi Gazete’ de yayınlanmış ve 6 ay sonra yürürlüğe girmiştir.

Bireysel Emeklilik Sistemi’ ni , gönüllülük esasına dayalı ve her kesime açık, her bireyin kendi birikimleri ölçütünde dahil olabileceği, kamu sosyal güvenlik sistemini tamamlayıcı nitelikte Hazine Müsteşarlığı’ nın denetimine tabi olarak kurulacak emeklilik şirketleri oluşturmaktadır. Sistemdeki birikimler, emeklilik şirketlerinin Sermaye Piyasası Kurulu mevzuatına tabi olarak kurdukları emeklilik yatırım fonlarında, her bireyin risk getiri profiline uygun olarak yönetilir.

Bireysel Emeklilik Yatırım Fonları; nakit ve vadeli mevduat, ters repo dahil borçlanma araçları, hisse senetleri, kıymetli madenlere ve gayrimenkule dayalı varlıklar, vadeli işlem ve opsiyonlar, borsa para piyasası işlemleri, yatırım fonları ve Sermaye Piyasası Kurulu’ nca uygun görülen diğer finansal enstrümanlara yatırım yapabilirler.

Bireysel Emeklilik Sistemi’nin ekonominin bütününe sağlayacağı öngörülen avantajlardan dolayı önemli ölçüde vergi avantajı sağlanmaktadır. Bireysel emeklilik sistemine yatırılan katkı payları ücretlilerde yıllık ücretin (serbest meslek sahipleri için yıllık gelirin) %10’unu ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak üzere gelir vergisi matrahından düşülebilecektir. İşverenler için de yine %10 sınırını aşmayacak şekilde, ücretliler için ödenecek katkı payları doğrudan gider olarak muhasebeleştirilebilecektir. Ayrıca, bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkı kazananlarla vefat, maluliyet gibi sebeplerden dolayı sistemden ayrılmak durumunda kalanlara yapılan ödemelerin %25’ i gelir vergisinden ve her türlü stopajdan müstesna tutulmuştur. Ayrıca, sistemde on yıldan uzun süre kalıp emeklilik hakkı kazanmadan ayrılan bireyler için sadece %10; sistemden emeklilik hakkı kazanarak ve yukarıda sayılan zorunlu sebeplerden dolayı ayrılmak zorunda kalındığı durumlarda ise stopaj oranı sadece %5 olarak gerçekleşecektir. Ayrıca emeklilik yatırım fonlarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançları kurumlar vergisinden muaf tutulmuştur. Bunlara ek olarak, emeklilik fonlarının kuruluşlarından itibaren damga vergisinden muaftır.

Bireysel emeklilik sisteminde 10 yıllık prim ödeme süresine ilave olarak 56 yaşında emekli olma koşulu getirilmiştir. Sistemdeki birikimler 1 yıllık sürenin sonunda başka emeklilik şirketlerine aktarılabilmektedir.