Bireysel Emeklilik Sistemi

Ülkemizde gerçekleşmekte olan sosyal güvenlik reformunun bir parçası niteliğinde özel emeklilik programlarının oluşturulabilmesi amacıyla 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu, 7 Nisan 2001 tarihli Resmi Gazete’ de yayınlanmış ve 6 ay sonra yürürlüğe girmiştir.

Bireysel Emeklilik Sistemi’ni , gönüllülük esasına dayalı ve her kesime açık, her bireyin kendi birikimleri ölçütünde dahil olabileceği, kamu sosyal güvenlik sistemini tamamlayıcı nitelikte Hazine Müsteşarlığı’ nın denetimine tabi olarak kurulacak emeklilik şirketleri oluşturmaktadır. Sistemdeki birikimler, emeklilik şirketlerinin Sermaye Piyasası Kurulu mevzuatına tabi olarak kurdukları emeklilik yatırım fonlarında, her bireyin risk getiri profiline uygun olarak yönetilir.

Bireysel Emeklilik Yatırım Fonları; nakit ve vadeli mevduat, ters repo dahil borçlanma araçları, hisse senetleri, kıymetli madenlere ve gayrimenkule dayalı varlıklar, vadeli işlem ve opsiyonlar, borsa para piyasası işlemleri, yatırım fonları ve Sermaye Piyasası Kurulu’ nca uygun görülen diğer finansal enstrümanlara yatırım yapabilirler.

Bireysel Emeklilik Sistemi’ne, 18 yaşını doldurmuş ve medeni haklarını kullanma ehliyetine sahip herkes katılabilir. Katılımcılar, 10 yıl süreyle katkı payı ödemesi yaptıktan ve 56 yaşını doldurduktan sonra emeklilik hakkı kazanırlar.. Sistemdeki birikimler 1 yıllık sürenin sonunda başka emeklilik şirketlerine aktarılabilmektedir.Katılımcıların yapacakları katkı payı ödemeleri, bireysel emeklilik hesaplarında izlenir ve emeklilik yatırım fonlarında değerlendirilir.

Katılımcılar, ödedikleri katkı paylarının belli limitler dahilinde gelir vergisi matrahından indirilmesi suretiyle, önemli ölçüde vergi avantajı elde ederler.

 Bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları;

• Ücretli çalışanlar için; Aylık olarak elde edilen brüt ücretin %10`u ve yıllık olarak brüt asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak kaydıyla vergi matrahından indirilir.
• Yıllık beyanname verenler için: Beyan edilen gelirin %10`unu ve yıllık olarak brüt asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak kaydıyla vergi matrahından indirilir
• İşverenler için de yine %10 sınırını aşmayacak şekilde, ücretliler için ödenecek katkı payları doğrudan gider olarak muhasebeleştirilebilecektir.

Bireysel Emeklilik Sistemi’nden emeklilik hakkı elde edebilmeniz için, 10 yıl boyunca katkı payı ödemeniz ve 56 yaşınızı tamamlamanız gerekmektedir. Emeklilik hakkı kazandıktan sonra bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerinizin tamamını veya bir kısmını alabilirsiniz. Birikimlerinizi kısmen almak isterseniz; hazırlanacak bir program çerçevesinde aylık, üç aylık, altı aylık veya yıllık dönemlerde bireysel emeklilik hesabınızdan birikimlerin ödenmesini talep edebilirsiniz. Sistemden, emeklilik hakkı kazanmadan da toplu birikiminizi alarak ayrılabilirsiniz ancak bu durumda faydalanacağınız vergi avantajı daha az olacaktır.

• Katılımcıların 10 yıl süreyle katkı payı ödemesi yaparak ve 56 yaşını doldurarak (emeklilik hakkı kazanarak) sistemden ayrılmaları durumunda; birikim tutarının %25`i gelir vergisinden muaf tutulacak ve geri kalan %75`lik tutar üzerinden %5 stopaj kesilecektir.
• Katılımcıların 10 yıl süreyle katkı payı ödemesi yaparak ancak 56 yaşını doldurmadan sistemden ayrılmaları durumunda; birikim tutarı üzerinden %10 stopaj kesintisi yapılacaktır.
• Katılımcıların 10 yıl süreyle katkı payı ödemesi yapmadan ve 56 yaşını doldurmadan sistemden ayrılmaları durumunda; birikim tutarı üzerinden %15 stopaj kesintisi yapılacaktır.
• Vefat ya da maluliyet gibi zorunlu nedenlerle sistemden ayrılma durumunda ise; emeklilik hakkı kazanan katılımcılara uygulanan oranlar geçerli olacak; birikim tutarının %25`i gelir vergisinden muaf tutulacak ve geri kalan %75`lik tutar üzerinden %5 stopaj kesilecektir.

Ayrıca emeklilik yatırım fonlarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançları kurumlar vergisinden muaf tutulmuştur. Bunlara ek olarak, emeklilik fonları kuruluşlarından itibaren damga vergisinden muaftır.